Estetik Cerrahide Aydınlatılmış Onam ve İspat Yükü

Estetik Cerrahide Aydınlatılmış Onam ve İspat Yükü

İlgili çalışma alanı → Sağlık Hukuku: Tıbbi malpraktis, aydınlatılmış onam, hekimin ve hastanenin sorumluluğu için çalışma alanı.

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 24.12.2025 tarihli ve 2025/454 E., 2025/4460 K. sayılı kararıyla, estetik amaçlı bir yüz ve boyun germe ameliyatından doğan tazminat istemini değerlendirdi. Karar, estetik cerrahide iki soruyu birlikte yanıtlar: sözleşmenin niteliği nedir ve hastanın aydınlatıldığını kim ispatlar.

Uyuşmazlığın Konusu

Hasta, alt yüzünün gevşemesi nedeniyle başvurduğu hekimin sorunsuz sonuç vaadiyle kendisini üst yüz germeye de ikna ettiğini, ameliyatta izni olmadan boyun bölgesine de müdahale edildiğini, sonuçtan memnun kalmadığını ileri sürerek maddi ve manevi tazminat istedi. Hekim, ameliyatın risklerinin ve olası komplikasyonlarının ayrıntılı anlatıldığını, işlemin tıp kurallarına uygun yapıldığını savundu.

İlk derece mahkemesi, Adli Tıp Kurumu ve üniversite bilirkişi heyeti raporlarına dayanarak davayı reddetti; bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetti.

Kararın Gerekçesi

Yargıtay, uyuşmazlığı eser sözleşmesi ekseninde niteledi ve ilk derece mahkemesinin gerekçesini yerinde buldu:

hasta dosyasında davacıya ameliyat öncesi yapılan bilgilendirme ve onam formunda, hem üst yüz hem de boyun germe ameliyatı yapılacağının yazılı olduğu, davacı tarafından onam formunun kendi el yazısı ile "okudum, anladım, kabul ediyorum" yazılarak imzalanmış olduğu görülmekle davalı hekimin yapılacak olan operasyonlara ilişkin aydınlatılmış onam ve bilgilendirme yükümlülüğünü yerine getirdiği ... komplikasyon yönetiminin doğru yapıldığı ... gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 24.12.2025, 2025/454 E., 2025/4460 K.

Karar, estetik amaçlı ameliyatı ayıplı ifa iddiasına açık bir eser sözleşmesi olarak konumlandırır. Eser sözleşmesinde yüklenici konumundaki hekim yalnızca özenli bir çaba değil, kararlaştırılan sonucu borçlanır. Buna karşılık estetik cerrahide sonuç, hastanın bünyesel özelliklerine bağlı olduğundan, aydınlatmanın kapsamı belirleyici hale gelir.

Aydınlatma Yükümlülüğü ve İspat

Hastanın aydınlatıldığının ispatı hekime düşer. 6098 sayılı Kanun md. 502, vekâlet benzeri ilişkilerde özen borcunu; eser sözleşmesi bakımından 6098 sayılı Kanun md. 471, yüklenicinin sadakat ve özen borcunu düzenler. Tıbbi müdahalede rıza ise 1219 sayılı Kanun md. 70 ile hasta hakları mevzuatına dayanır ve geçerli olması için hastanın işlemin kapsamı, riskleri ve alternatifleri hakkında önceden bilgilendirilmiş olmasını gerektirir.

Bu kararda hekim, onam formunun hasta el yazısıyla kabulü ve epikriz kaydında işlem alanlarının boyanarak anlatıldığının not edilmesiyle aydınlatma yükümlülüğünü yerine getirdiğini somut belgeyle ortaya koydu. Aydınlatmanın soyut bir form imzasıyla değil, kapsamı gösterilen bir kayıtla ispatlanması, hekim lehine sonucun dayanağı oldu.

Önemli: Onam formunun imzalanmış olması tek başına yeterli sayılmaz. Formun, yapılacak işlemin kapsamını ve olası sonuçlarını hastanın anlayacağı biçimde göstermesi ve hastanın bunu bilerek kabul ettiğinin kayda geçmesi aranır. Matbu ve kapsamı belirsiz bir onam, aydınlatma yükümlülüğünü karşılamaz.

Komplikasyon Yönetimi ve Sonuç

Karar, komplikasyonun kendisi ile komplikasyonun yönetimini ayırır. Her türlü özene rağmen doğabilen bir komplikasyon tek başına sorumluluk doğurmaz; sorumluluğu doğuran, komplikasyonun geç fark edilmesi ya da yanlış yönetilmesidir. Somut olayda komplikasyon yönetiminin doğru yapıldığı belirlendiğinden dava reddedildi.

Estetik sonucun tümüyle gerçekleşmemesi de tek başına ayıp sayılmadı. Hastanın tüm cildin gerilmesi beklentisinin tıbben mümkün olmadığı ve bunun onam aşamasında açıklandığı belirlendiğinden, vaat edilen sonucun gerçekleşmediği iddiası yerinde görülmedi. Estetik cerrahideki sonuç odaklı yapının sınırı, gerçekçi biçimde aydınlatılmış beklentidir.

Kararın Anlamı

Karar, estetik cerrahide üç ölçütü birlikte kurar: sözleşme eser sözleşmesidir, aydınlatmanın ispatı hekime aittir, komplikasyonun doğması değil kötü yönetimi sorumluluk doğurur. Estetik ve diş tedavisinde sözleşmenin niteliği için estetik müdahalede hekimin sorumluluğu ve eser sözleşmesi, aydınlatmanın kapsamı için hekimin özen yükümlülüğü ve aydınlatılmış onam makaleleri okunabilir.

Uygulamada

Hasta tarafında dava kurgulanırken, onamın varlığı kadar kapsamı sorgulanmalıdır. İmzalı bir formun bulunması davayı sonlandırmaz; formun hangi işlemleri ve hangi riskleri kapsadığı, imza dışında hastanın bunu anladığını gösteren bir kayıt bulunup bulunmadığı incelenir. İzin verilmeyen bir bölgeye müdahale iddiası, o işlemin onam kapsamı dışında kaldığının gösterilmesine dayanır.

Hekim ve hastane tarafında ise ispat yükünün kendilerinde olduğu unutulmamalıdır. İşlem alanlarını, riskleri ve alternatifleri gösteren, hastanın el yazısıyla kabulünü taşıyan bir onam ile epikriz kaydı, sonraki davada belirleyici delildir. Aydınlatmanın estetik sonuç bakımından gerçekçi sınırları da onam aşamasında yazıya geçirilmelidir. İspat ve delil düzeni için tıbbi malpraktiste ispat, bilirkişi ve adli tıp makalesi ile estetik ameliyatta aydınlatılmış onam nasıl olmalıdır sayfasına bakılabilir.

İlgili içerikler için bkz. Estetik Müdahalede Hekimin Sorumluluğu ve Eser Sözleşmesi, Hekimin Özen Yükümlülüğü ve Aydınlatılmış Onam ve Sağlık Hukuku.