Açık Kaynak Yazılım Ticari Projede Kullanılabilir mi?

Açık Kaynak Yazılım Ticari Projede Kullanılabilir mi?

İlgili hizmet sayfası → Telif Avukatı: Telif hakkı ihlalleri, lisans ve eser sözleşmeleri için hizmet sayfası.

Kısa cevap: Açık kaynak yazılım ticari projede kullanılabilir; ancak koşulsuz değil, lisans şartlarına uyularak kullanılabilir. Açık kaynak, kamuya terk edilmiş kod demek değildir; kodun telif hakkı geliştiricide kalır ve kullanım izni lisans koşullarına bağlanır. Atıf, lisans metninin korunması veya kaynak kodun açılması gibi koşullar ihlal edilirse, izin ortadan kalkar ve kullanım telif ihlaline dönüşür.

---

1. Açık Kaynak Lisansı da Lisanstır

Bilgisayar programları, FSEK md. 2 kapsamında ilim ve edebiyat eseri olarak korunur¹. Açık kaynak lisansı; hak sahibinin, belirli koşullara uyan herkese önceden verdiği bir kullanım iznidir. Ücretsiz olması hukuki niteliğini değiştirmez.

Bu kurgu pratik bir sonuç doğurur: Koşula uyulduğu sürece kullanım hukuka uygundur. Koşul ihlal edildiğinde ise ortada geçerli bir izin kalmaz ve kullanım, sözleşmeye aykırılıktan öte doğrudan telif ihlali olarak nitelenebilir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin yerleşik uygulamasında bilgisayar programları FSEK kapsamında eser olarak korunur; izinsiz çoğaltma ve dağıtım, mali hak ihlali sayılır.

---

2. İzin Koşulları: Atıf, Lisans Metni, Kaynak Açma

Yaygın koşullar üç grupta toplanır:

• Atıf ve bildirim: Geliştiricinin adının ve telif bildiriminin korunması.
• Lisans metninin dağıtımla birlikte verilmesi: Ürünle veya dokümantasyonla birlikte lisans kopyasının sunulması.
• Copyleft (kaynak açma): GPL ailesinde, lisanslı kodu içeren türev çalışmanın da aynı lisansla ve kaynak koduyla dağıtılması.

Copyleft koşulu ticari projelerde en kritik olandır. GPL lisanslı bir kütüphaneyi ürünün içine gömerek dağıtan şirket, kendi kodunu da açma yükümlülüğüyle karşılaşabilir. Bu etki nedeniyle GPL bileşenleri, kapalı kaynak ürünlerde mimari olarak ayrıştırılır veya hiç kullanılmaz.

---

3. MIT ve Apache ile GPL Farkı

MIT ve BSD gibi izinli (permissive) lisanslar; atıf ve lisans metni koşuluyla yetinir, türev çalışmanın kapalı kaynak dağıtımına izin verir. Apache 2.0 buna açık bir patent lisansı ve değişiklik bildirimi ekler. GPL ise türev çalışmayı aynı lisansa bağlar; AGPL, ağ üzerinden sunulan hizmetleri de kapsama alır.

Önemli: Lisans farkı, dağıtım anında sonuç doğurur. Yalnızca şirket içinde kullanılan GPL kod için kaynak açma yükümlülüğü tetiklenmez; yükümlülük, yazılımın üçüncü kişilere dağıtılmasıyla (AGPL'de hizmet olarak sunulmasıyla) doğar. Ürünleşme kararından önce bu ayrımın denetlenmesi gerekir.

---

4. Koşul İhlali Telif İhlaline Dönüşür

Atıfsız kullanım, lisans metnini kaldırma veya copyleft koşulunu görmezden gelme; lisansın verdiği izni ortadan kaldırır. Bu noktadan sonra kullanım izinsizdir ve hak sahibi; tecavüzün tespiti, men ve FSEK md. 68 kapsamında bedel talep edebilir. Yurt dışında açık kaynak vakıfları ve geliştiriciler bu talepleri düzenli biçimde dava yoluyla izler; Türkiye'de de yazılım telif davalarında bilirkişi incelemesi, kod karşılaştırması ve lisans uyumu üzerinden yürür.

İhlal iddiasıyla karşılaşan şirket için ilk soru, hangi bileşenin hangi lisansla geldiğidir. Bu sorunun cevabı yoksa savunma kurulamaz.

---

5. Kurumsal Uyum: Lisans Envanteri

Stratejik Not: Uygulamada en sık hata, geliştiricilerin bağımlılıkları serbestçe eklemesi ve hukuk biriminin ürünü ancak yatırım veya satın alma sürecinde görmesidir. Due diligence aşamasında ortaya çıkan GPL bileşeni, şirket değerlemesini doğrudan etkiler. Doğru kurgu üç unsurdan oluşur: her bağımlılığın lisansını kaydeden bir yazılım envanteri (SBOM), izin verilen lisans listesini tanımlayan bir iç politika ve sürüm öncesi otomatik lisans taraması. Bu üçlü, hem ihlal riskini hem de yatırım sürecindeki pazarlık kaybını önler.

---

İlgili içerikler için bkz. Yazılım Kodum Kopyalandı Ne Yapabilirim, Telif Lisans ve Devir Sözleşmesi, Çalışanın Yazdığı Yazılımda Telif Sahipliği, Telif Hukuku.

Dipnotlar

1. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu md. 2, md. 68, RG 13.12.1951/7981. ↩