VERBİS Kaydı Kimler İçin Zorunlu?

VERBİS Kaydı Kimler İçin Zorunlu?

İlgili hizmet sayfası → Fikri Mülkiyet Avukatı: Marka, telif, haksız rekabet ve dijital hukuk uyuşmazlıkları için hizmet sayfası.

Kısa cevap: VERBİS kaydı, KVKK md. 16 uyarınca kural olarak kişisel veri işleyen tüm veri sorumluları için zorunludur; muafiyet istisnadır ve Kurul kararlarıyla belirlenir. Çalışan sayısı ve yıllık mali bilanço eşiğinin altında kalan, ana faaliyeti özel nitelikli veri işleme olmayan işletmeler muafiyetten yararlanabilir. Eşiği aşan veya özel nitelikli veriyi ana faaliyet olarak işleyen her veri sorumlusu kayıt yaptırmak zorundadır.

---

VERBİS Nedir, Yükümlülük Kimi Kapsar

VERBİS; Kişisel Verileri Koruma Kurumu tarafından tutulan, veri sorumlularının kayıt olduğu kamuya açık sicildir. KVKK md. 16, kişisel veri işleyen gerçek ve tüzel kişilerin veri işlemeye başlamadan önce sicile kaydolmasını öngörür¹. Kayıt; şirketin hangi veri kategorilerini, hangi amaçlarla, ne kadar süreyle işlediğini ve kimlere aktardığını beyan ettiği bir envanter bildirimi niteliğindedir.

Yükümlülük şirket ölçeğine göre değil, veri sorumlusu sıfatına göre kurulur. Yurt dışında yerleşik veri sorumluları da Türkiye'de veri işliyorsa temsilci atayarak kayıt yaptırır; kamu kurumları için ayrı bir kayıt rejimi işler.

---

Muafiyetler: Kurul Kararlarıyla Belirlenen İstisnalar

Kurul, KVKK md. 16'nın verdiği yetkiyle bazı veri sorumlularını kayıt yükümlülüğünden muaf tutmuştur. Uygulamada en bilinen muafiyet; yıllık çalışan sayısı ve yıllık mali bilanço toplamı belirli eşiklerin altında kalan ve ana faaliyeti özel nitelikli kişisel veri işleme olmayan işletmelere tanınır. Ayrıca avukatlar, noterler, arabulucular ve gümrük müşavirleri gibi bazı meslek grupları ile dernek, vakıf ve sendikaların yalnızca kendi mevzuat kapsamındaki veri işlemeleri muafiyet kapsamındadır.

Önemli: Muafiyet eşikleri sabit değildir; Kurul kararıyla güncellenir. Kayıt kararı vermeden önce güncel eşikler Kurul duyurularından teyit edilmelidir. Eşik altında kalan işletme de KVKK'nın diğer tüm yükümlülüklerine; aydınlatma, veri güvenliği ve başvuru yönetimine tabi olmaya devam eder. Muafiyet yalnızca sicil kaydını kaldırır, uyum yükünü kaldırmaz.

---

Kayıt Yapılmamasının Yaptırımı

Kayıt ve bildirim yükümlülüğüne aykırılık, KVKK md. 18 kapsamında idari para cezasına bağlanmıştır. Ceza tutarları yeniden değerleme oranıyla her yıl güncellenir ve üst sınır milyonlarca lira seviyesindedir; yükümlü olduğu halde kayıt yaptırmayan işletme için yaptırım riski yüksektir. Kurul'un yerleşik uygulamasında, kayıt yükümlülüğünün ihlali resen veya şikayet üzerine tespit edilebilmektedir.

Ceza riski tek boyut değildir. VERBİS kaydı kamuya açıktır; iş ortakları ve kurumsal müşteriler, sözleşme öncesi uyum kontrolünde karşı tarafın sicil kaydını sorgular. Kayıt eksikliği ticari itibar ve ihale süreçlerinde de sorun üretir.

---

Pratik Uyum Kontrolü

Kayıt kararını şu sırayla test edin:

• Veri sorumlusu musunuz? Veri işleme amaç ve vasıtalarını siz belirliyorsanız evet.
• Özel nitelikli veri ana faaliyetiniz mi? Sağlık verisi işleyen işletmelerde muafiyet kural olarak devreden çıkar.
• Çalışan sayısı ve bilanço eşiği: Güncel eşikleri Kurul duyurusundan teyit edin; eşik aşılıyorsa kayıt zorunludur.
• Envanter hazır mı? VERBİS bildirimi, kişisel veri işleme envanterine dayanmak zorundadır; envantersiz yapılan bildirim gerçeği yansıtmaz.
• Güncelleme takibi: Veri işleme faaliyeti değiştikçe sicil bildirimi de güncellenir; kayıt tek seferlik işlem değildir.

---

Uygulamada En Sık Hata

İşletmelerin en sık hatası, VERBİS kaydını danışmandan alınan şablon bildirimle, envanter çalışması yapılmadan tamamlamaktır. Gerçek veri akışıyla örtüşmeyen bildirim, denetimde aleyhe delil haline gelir: şirket kendi beyanıyla çelişir. İkinci hata, eşik altında kalındığı gerekçesiyle tüm KVKK uyumunun rafa kaldırılmasıdır; muafiyet yalnızca sicile ilişkindir.

Stratejik Not

VERBİS bildirimi hukuki bir beyandır ve ileride Kurul incelemesinde şirketin ölçüldüğü referans metin olur. Bildirimi pazarlama, insan kaynakları ve bilgi işlem birimlerinin katıldığı gerçek bir envanter çalışmasına dayandırın. Dijital pazarlama faaliyeti yürüten işletmelerde çerez, piksel ve reklam platformu aktarımlarının envantere işlenmesi kritik eksik alandır; bu katmanın çerçevesi dijital reklamda KVKK makalesinde yer alır.

---

İlgili içerikler için bkz. Haksız Rekabet, Dijital Pazarlama KVKK Uyum Rehberi, KVKK Veri İhlali Bildirimi Nasıl Yapılır?, KVKK ve Dijital Reklam: Genel Çerçeve.

Dipnotlar

1. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu md. 16, md. 18, RG 07.04.2016/29677. ↩