Sosyal Medya Fenomeni (Influencer) Marka Anlaşması Nasıl Yapılır?

Sosyal Medya Fenomeni Marka Anlaşması Nasıl Yapılır?

Sosyal medya fenomenleri veya içerik üreticileri — uluslararası terimiyle influencer'lar — ile marka arasındaki ticari ilişki, yazılı sözleşmeyle kurulur. Türk Borçlar Kanunu m. 26 sözleşme serbestisi tanır; ancak Reklam Kurulu'nun 2020/8 sayılı Sosyal Medya Etkileyicileri Tarafından Yapılan Ticari Reklam Hakkında Kılavuz çerçevesi, sözleşmenin asgari unsurlarını fiilen şekillendirir.

---

Sözleşmenin Hukuki Niteliği

Sosyal medya fenomeni ile marka arasındaki ilişki, niteliği itibarıyla atipik karma sözleşmedir. İşin görülmesi unsuru bakımından TBK m. 502 vekâlet sözleşmesine; eser meydana getirme yönüyle TBK m. 470 eser sözleşmesine; süreli devamlılık halinde TBK m. 393 hizmet sözleşmesine yaklaşır.

Tek bir tipe oturmaması, sözleşmenin asgari unsurlarının yazılı biçimde sayılmasını zorunlu kılar. TBK m. 27 emredici hükümlere aykırılığı yasaklar; reklam mevzuatına aykırı taahhütler hükümsüzdür.

---

Asgari Sözleşme Unsurları

İçerik üreticisi marka sözleşmesinin yazılı biçimde içermesi gereken unsurlar:

• Taraflar: Marka veren (reklam veren) ve içerik üreticisi (sosyal medya fenomeni) açıkça tanımlanır.
• Kapsam: Üretilecek içerik sayısı, platform (Instagram, YouTube, TikTok), format (reels, story, video), süre.
• Münhasırlık: Rakip markalarla sözleşme yasağının kapsamı ve süresi; sektör tanımı.
• Fikri mülkiyet: İçeriğin telif hakları kimde, kullanım izni süresi ne kadar, yeniden kullanım yetkisi var mı.
• Ücret ve ödeme: Sabit ücret, performans bonusu, ürün hediyesi; KDV ve stopaj kim öder.
• İfşa zorunluluğu: "#reklam", "#işbirliği", "#sponsorlu" etiketleri zorunlu.
• Fesih ve cezai şart: Hangi koşullarda fesih mümkün, cezai şart oranı ne.
• Uyuşmazlık çözümü: Yetkili mahkeme veya tahkim, uygulanacak hukuk.

Uygulamada: Münhasırlık şartı, fenomenin kazanç kaynaklarını orantısız biçimde kısıtlıyorsa TBK m. 27/2 uyarınca kişilik haklarına aykırılık savunması gündeme gelir. Mahkeme münhasırlık süresini ve sektör tanımının genişliğini somut olayda değerlendirir.

---

Reklam Kurulu Kılavuzu'nun Etkisi

Reklam Kurulu 2020/8 sayılı Kılavuz, içerik üreticisinin ticari iletişimini düzenler. Sözleşme bu çerçeveye uygun yazılmalıdır:

• Reklam ilişkisinin ilk üç saniyede açık biçimde belirtilmesi
• "#reklam", "#sponsorlu", "#işbirliği" gibi etiketlerin görünür konumlandırılması
• Hashtag yığını içinde gizlenmemesi
• Hikâye (story) formatında ekranda en az iki saniye açık görünür olması

Sözleşmede bu yükümlülüklerin içerik üreticisine yüklendiği ve ihlal halinde cezai şart öngörüldüğü açıkça düzenlenir. Aksi halde Reklam Kurulu idari para cezasını reklam verene de kesebilir.

---

Stratejik Avukat Notu

Marka veren açısından sözleşmenin en kritik unsuru rücu hakkıdır. İçerik üreticisi sözleşmeye aykırı paylaşım yaparsa veya yanıltıcı reklamla idari para cezasına yol açarsa, marka veren TBK m. 116 uyarınca yardımcı kişinin fiilinden sorumlu tutulur. Sözleşmede açık rücu klozu olmadığında bu zarar marka verende kalır.

İçerik üreticisi açısından ise içerik üzerindeki kişilik hakkı korunmalıdır. TMK m. 24 kapsamında, içerik üreticisinin imajının onaylamadığı biçimde kullanılması durdurma talebine konu olabilir.

---

Sıkça Sorulan Sorular

Sözleşme sözlü yapılabilir mi?

TBK m. 12 şekil serbestisi ilkesi gereği sözlü sözleşme geçerlidir. Ancak ispat zorluğu ve Reklam Kurulu denetimi nedeniyle yazılı şekil zorunluluk haline gelmiştir. Kurul, denetimlerde yazılı sözleşmeyi belge olarak ister.

Ödeme yapılmazsa içerik üreticisi ne yapabilir?

İçerik üreticisi TBK m. 117 temerrüt hükümleri çerçevesinde gecikme faizi ve aşkın zarar talep edebilir. Sözleşmede cezai şart varsa ayrıca işletilir.

---

İlgili İçerikler

Sözleşme yapısının ayrıntılı analizi için İçerik Üreticisi Marka Sözleşmesi Yasal Çerçevesi makalesi ve Influencer Marka Sözleşmesi Kontrol Listesi rehberi okunmalıdır. Marka hukuku alanındaki bütünsel çerçeve için marka hukuku çalışma alanı sayfasına bakınız.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 26, 27, 116, 117; Reklam Kurulu Sosyal Medya Etkileyicileri Tarafından Yapılan Ticari Reklam Hakkında Kılavuz 2020/8.