Muris Muvazaası Nedir?

Muris Muvazaası Nedir?

İlgili çalışma alanı → İnşaat ve Gayrimenkul Hukuku: Tapu iptali ve tescil ile miras kaynaklı taşınmaz uyuşmazlıkları için çalışma alanı.

Kısa cevap: Muris muvazaası, miras bırakanın gerçekte bağışlamak istediği bir taşınmazı, mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla satış gibi göstererek devretmesidir. Görünürdeki satış taraflarca gerçekte istenmediği için geçersiz; ardındaki bağış ise taşınmazda aranan resmî şekli taşımadığından yine geçersizdir. Sonuçta hiçbir devir doğmaz ve taşınmaz terekede sayılır. Muvazaayı ispatlayan mirasçı, muvazaalı devrin miras payı oranında tapu kaydının iptalini ve adına tescilini isteyebilir. Bu yolun dayanağı, muvazaanın genel hükmü olan 6098 sayılı Kanun md. 19 ile miras hukukunun 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu düzenlemeleridir.

---

Görünürdeki İşlem ve Gizli İşlem

Muris muvazaasında iki işlem iç içedir. Görünürdeki işlem, tapuda yapılan satış ya da ölünceye kadar bakma sözleşmesidir; taraflar bunu gerçekte istemez. Gizli işlem ise tarafların gerçekten istediği bağıştır.

Görünürdeki satış, tarafların iradesine uymadığı için geçersizdir. Gizli bağış ise geçerli olabilmek için taşınmaz devrinde aranan resmî şekli taşımaz; bu yüzden o da geçersiz kalır. İki işlemin de ayakta kalmaması, taşınmazın mülkiyetinin hiç el değiştirmemiş sayılması sonucunu doğurur.

Mal Kaçırma Amacı Neden Belirleyici

Muvazaanın kalbinde mirasçıları aldatma amacı yatar. Miras bırakan taşınmazı gerçekten satıp bedelini almışsa muvazaa yoktur; devir geçerlidir. Buna karşılık bedelin hiç ödenmemesi, gösterilen bedelin gerçek değerin çok altında olması ya da alıcının böyle bir ödeme gücünün bulunmaması, mal kaçırma amacını ortaya koyan belirtilerdir.

Önemli: Muris muvazaası ile miras bırakanın sağlığında yaptığı geçerli bir bağış birbirinden farklıdır. Miras bırakan bağışını açıkça yapmışsa ortada muvazaa değil, olsa olsa saklı payı zedeleyen bir tasarruf vardır; bu durumda gündeme gelen kurum tenkistir. İki yolun ayrımı için muris muvazaası ile tenkis davası farkı sorusuna bakılabilir.

Sonucu Ne Olur

Muvazaa ispatlandığında görünürdeki devir baştan geçersiz sayılır ve mirasçı miras payı oranında tapu iptali ve tescil isteyebilir. Yargıtay'ın yerleşik uygulamasında bu talep, üçüncü kişi konumundaki mirasçı yönünden tanık dâhil her türlü delille kanıtlanabilir. Taşınmaz dava sırasında elden çıkarsa, 6100 sayılı Kanun md. 125 seçimlik hakkı davayı tazminata dönüştürme imkânı verir.

Muris muvazaasının içtihat düzeyindeki temel dayanağı, Yargıtay İçtihatları Birleştirme Genel Kurulu'nun 01.04.1974 tarihli, E. 1974/1 ve K. 1974/2 sayılı kararıdır; bu karar mirasçıların muvazaalı temliklerin iptalini saklı payla sınırlı olmaksızın isteyebileceğini kabul etmiştir. Kavramsal çerçevenin tamamı muris muvazaası ile tapu iptali rehberi içinde toplanmıştır.

---

İlgili içerikler için bkz. İnşaat ve Gayrimenkul Hukuku, Muris Muvazaası ile Tapu İptali Rehberi, Muris Muvazaası ile Tapu İptali ve Tescil Kararı, Muris Muvazaasında İspat Nasıl Yapılır.