Muris Muvazaası ile Tapu İptali: Mal Kaçırma ve Seçimlik Hak

İlgili çalışma alanı → İnşaat ve Gayrimenkul Hukuku: Tapu iptali ve tescil, muris muvazaası, kamulaştırma ve kentsel dönüşüm için çalışma alanı.

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, 25.12.2025 tarihli ve 2024/4025 E., 2025/6271 K. sayılı kararıyla, mirasçıdan mal kaçırmak için yapılan muvazaalı taşınmaz devirlerinde izlenecek yolu değerlendirdi. Karar, muris muvazaası davasında ispat yükünü, dava sırasında taşınmazın elden çıkması hâlinde açılan yolu ve tapu iptali ile tescil talebinin sınırlarını gösterir.

Uyuşmazlığın Konusu

Davacı, kök muristen gelen taşınmazların kadastro sırasında yalnızca bir kısım mirasçı adına tespit edildiğini, murisin mal kaçırma amacıyla yaptığı satışın muvazaalı olduğunu ileri sürerek miras payı oranında tapu iptali ve tescil istedi. Yargılama sırasında bir kısım taşınmaz üçüncü kişilere devredilince, davacı taraf bu taşınmazlar yönünden davayı tazminat davasına çevirdi. İlk derece mahkemesi davacının iddiasını ispat edemediği gerekçesiyle davayı reddetti; bölge adliye mahkemesi de kararı yerinde buldu.

Kararın Gerekçesi

Davanın niteliği ve izlenen yol, kararın şu bölümünde toplanır:

Davacı dava dilekçesinde; ... taşınmazların kök muristen intikal ettiğini, muris tarafından mal kaçırmak amacıyla davalılara yapılan satışın muvazaalı olduğunu, kendisinin de miras hakkı olduğunu ileri sürerek çekişmeli taşınmazların tapu kaydının miras payı oranında iptali ile adına tapuya tescilini istemiştir.

Daire, davacının yargılama sırasında taşınmazların üçüncü kişilere geçmesi üzerine 6100 sayılı Kanun md. 125 kapsamındaki seçimlik hakkını kullanarak davayı tazminata dönüştürdüğünü tespit etti. Sonuçta, muvazaa iddiasının ispatlanamadığı; tespit tutanağındaki beyanların aksinin kanıtlanamadığı gerekçesiyle red kararı usul ve kanuna uygun bulunarak onandı.

Kararın Anlamı

Muris muvazaası, murisin gerçekte bağışlamak istediği taşınmazı, mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla satış gibi göstererek devretmesidir. 1 Nisan 1974 tarihli ve 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı bu davanın temel dayanağıdır; saklı payla sınırlı olmaksızın her mirasçı, muvazaalı devrin miras payı oranında iptalini isteyebilir. Bu karar, ispat edilemeyen muvazaa iddiasının reddedileceğini ve iddianın somut delille desteklenmesi gerektiğini hatırlatır.

Kararın pratik değeri, dava sırasında taşınmazın elden çıkması hâlinde açılan yoldur. Muvazaalı devralan, taşınmazı iyiniyetli üçüncü kişiye devrederse aynen iptal ve tescil imkânsızlaşır. Bu durumda davacı, 6100 sayılı Kanun md. 125 gereğince davayı tazminat davasına dönüştürerek miras payına düşen değeri isteyebilir. Bu sayede muvazaalı işlemin sonuçsuz bırakılması engellenir.

Önemli: Muris muvazaasında ispat yükü davacıdadır. Satış bedelinin gerçekte ödenip ödenmediği, murisin ekonomik durumu, satış ile ölüm arasındaki süre ve akrabalık ilişkisi birlikte değerlendirilir. Somut delille desteklenmeyen soyut muvazaa iddiası, bu kararda olduğu gibi reddedilir.

Uygulamada

Muris muvazaası davasında delil hazırlığı sonucu belirler. Bedelin ödenmediğini gösteren banka ve tapu kayıtları, murisin başka geliri bulunmadığına ilişkin belgeler ve tanık anlatımları muvazaayı ortaya koyar. Taşınmazın üçüncü kişiye devri riski varsa, dava açılırken tapuya tedbir şerhi istenmeli; devir gerçekleşmişse 6100 sayılı Kanun md. 125 kapsamında tazminat seçeneği planlanmalıdır. Muvazaa ile tenkis davasının farkı da baştan belirlenmelidir. Konunun bütünü için muris muvazaası ile tapu iptali rehberi ile muris muvazaası ile tenkis davası farkı sayfalarına bakılabilir.

İlgili içerikler için bkz. Muris Muvazaası ile Tapu İptali Rehberi, Muris Muvazaası Nedir ve İnşaat ve Gayrimenkul Hukuku.

Muris Muvazaası ile Tapu İptali: Mal Kaçırma ve Seçimlik Hak