Marka Rehin Verilebilir mi?

Marka Rehin Verilebilir mi?

İlgili hizmet sayfası → Marka Avukatı: Marka tescili, itiraz ve ihlal uyuşmazlıkları için hizmet sayfası.

Kısa cevap: Evet; tescilli marka rehin verilebilir. SMK md. 148, sınai mülkiyet hakkının rehnedilebileceğini, teminat olarak gösterilebileceğini ve haczedilebileceğini açıkça düzenler¹. Marka rehni yazılı sözleşmeyle kurulur; üçüncü kişilere karşı hüküm doğurması için TÜRKPATENT nezdindeki marka siciline kaydedilmesi gerekir. Değerli bir marka portföyü, banka kredilerinde gerçek bir teminat kalemi olarak kullanılabilir.

---

1. Hukuki Dayanak: SMK md. 148

SMK md. 148; markanın devredilebileceğini, miras yoluyla geçebileceğini, lisans konusu olabileceğini, rehnedilebileceğini ve haczedilebileceğini tek maddede toplar. Marka, işletmeden bağımsız bir malvarlığı değeridir; işletme devredilmeden marka üzerinde ayrı tasarruf mümkündür.

Rehin, markanın tamamı üzerinde kurulabileceği gibi başvuru aşamasındaki marka üzerinde de kurulabilir. Başvuru henüz tescille sonuçlanmamışsa; rehin alanın riski, başvurunun reddedilme ihtimalini de içerir.

---

2. Şekil Şartı ve Sicile Kayıt

Marka rehni sözleşmesi yazılı yapılmak zorundadır. Sözleşmede rehnedilen markanın tescil numarası, güvence altına alınan alacak ve tarafların iradesi açık biçimde yer almalıdır.

Sicil kaydı ise ayrı bir katmandır. Rehin, sicile kaydedilmedikçe iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin yerleşik uygulamasında; sicile yansımayan hukuki işlemlere dayanan taleplerin üçüncü kişiler karşısında korunmadığı kabul edilir.

Önemli: Sözleşmeyi imzalayıp sicil kaydını ihmal etmek, rehin alan için ciddi bir açıktır. Marka bu arada iyiniyetli bir üçüncü kişiye devredilirse; rehin hakkının o kişiye karşı ileri sürülememe riski doğar. İmza ile sicil başvurusu arasındaki süre mümkün olduğunca kısa tutulmalıdır.

---

3. Kredi Teminatı Olarak Marka

Bilinirliği yüksek bir marka, bilançoda görünmeyen ama pazarlık masasında gerçek olan bir değerdir. Bankalar ve finans kuruluşları; gayrimenkul teminatı yetersiz kalan işletmelerde marka rehnini ek teminat olarak kabul edebilir.

Bu süreçte marka değerlemesi belirleyicidir. Değerleme; markanın cirodaki payı, lisans gelirleri, pazar konumu ve koruma süresi üzerinden yapılır. Ticari işletmelerin taşınır varlıkları bakımından 6750 sayılı Kanun kapsamında rehinli taşınırlar sicili de ayrı bir tescil kanalı olarak gündeme gelebilir; hangi rejimin uygulanacağı sözleşme kurgusuna göre belirlenir.

---

4. Rehnin Paraya Çevrilmesi

Borç ödenmezse rehin alan, alacağını rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip ederek markanın satış bedelinden alır. Satış icra kanalıyla yapılır; markayı satın alan kişi, sicil kaydıyla birlikte hak sahipliğini devralır.

Uygulamadaki güçlük fiyatlamadır. Markanın değeri; işletmenin faaliyetine, müşteri kitlesine ve itibarına bağlı olduğu için icra satışında beklenen bedele ulaşmak her zaman kolay olmaz. Rehin alanın sözleşmeye değer koruma ve bilgilendirme yükümlülükleri koyması bu nedenle önemlidir.

---

5. Sözleşme Kurgusunda Dikkat Edilecekler

Stratejik Not: Rehin alan tarafın vekili; sözleşmeye markanın yenileme yükümlülüğünü mutlaka yazmalıdır. Koruma süresi yenilenmeyen marka sicilden silinir; teminat kendiliğinden buharlaşır. Aynı şekilde rehin verenin markayı ihlallere karşı savunma yükümlülüğü, lisans verme yetkisinin sınırlanması ve kullanmama nedeniyle iptal riskine karşı fiili kullanım taahhüdü sözleşmede yer almalıdır. Teminatın kağıt üzerinde değil piyasada da ayakta kalması bu hükümlere bağlıdır.

Rehin veren yönünden ise sınır nettir; rehin, markanın kullanımını engellemez. İşletme markayı kullanmaya ve gelir üretmeye devam eder; rehin yalnızca tasarruf işlemlerini kısıtlar.

---

İlgili içerikler için bkz. Marka Hukuku, Marka Hukuku Rehberi, Marka Hakkına Haciz Konulabilir mi?, Marka Lisansı Nasıl Verilir?.

Dipnotlar

1. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu md. 148, RG 10.01.2017/29944. ↩