ChatGPT ile Yazılan Makalenin Telif Hakkı Kimin?

ChatGPT ile Yazılan Makalenin Telif Hakkı Kimin?

İlgili hizmet sayfası → Telif Avukatı — FSEK kapsamında telif ihlali ve sözleşmeleri için hizmet sayfası.

Kısa cevap: Türk hukukunda tamamen ChatGPT (veya başka bir AI aracı) tarafından üretilmiş bir makale üzerinde eser sahipliği doğmaz. Bunun temel nedeni 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu md. 1/B'nin eseri "sahibinin hususiyetini taşıyan" ve sayılan kategorilere giren mahsul olarak tanımlamasıdır. "Hususiyet" Yargıtay içtihadında müellifin kişiliğinin esere yansıması olarak yorumlanır ve makineye atfedilemez.

Doktrindeki hâkim görüş bu yorumu destekler. Türk hukukunda bir eserin "müellifi" yalnızca gerçek kişi olabilir (FSEK md. 8). Makinenin yarattığı çıktı, makinenin değil ona komut veren insanın eseri sayılabilir mi sorusu ise iki yönde tartışılır.

İlk yön: çoğunluk görüş — hayır. Komut vermek (prompt yazmak) müellif olmaya yetecek "yaratıcı kontrol" sayılmaz; tıpkı bir resim için ressama konuyu söylemenin müelliflik vermemesi gibi.

İkinci yön: azınlık görüş — koşullu evet. Eğer insan, çıktıyı önemli ölçüde düzenliyor, seçiyor, birleştiriyorsa hibrit çıktı üzerinde FSEK md. 6 (işlenme eser) veya md. 7 (derleme eser) çerçevesinde koruma doğabilir.

ABD ve Çin Yaklaşımlarıyla Karşılaştırma

ABD'de bu soruya 2023 yılında verilen yanıt katıdır. Thaler v. Perlmutter (DDC 2023) kararında Hâkim Beryl A. Howell; ABD telif kanununun yalnızca insan elinden çıkan eserleri koruduğunu teyit etti. Creativity Machine adlı algoritma tarafından üretilen A Recent Entrance to Paradise görselinin tescil reddi onandı. Karar AI çıktısının kamuya açık (public domain) sayıldığı yönde net bir çizgi çekti.

Çin'de Beijing Internet Court 27 Kasım 2023 tarihli (2023) Jing 0491 Min Chu No. 11279 kararında ise farklı bir yol seçti: Stable Diffusion ile üretilen bir görsel; kullanıcının prompt seçimi, parametre ayarı ve iteratif düzenleme yoluyla "özgün entelektüel katkı" gösterdiği için Çin Telif Kanunu kapsamında eser sayıldı.

Türkiye, ABD'nin daha katı çizgisine yakın bir doktrin konumundadır. FSEK md. 1/B "hususiyet" şartı, prompt mühendisliğini müelliflik için tek başına yeterli görmeyen yorumla uygulanır.

Platform Kullanım Koşullarının Etkisi

OpenAI'ın (ChatGPT) kullanım koşulları çıktı üzerindeki hakları kullanıcıya devreder. Bu klozun pratik anlamı sınırlıdır. Platform "haklarımı sana veriyorum" demektedir; ancak çıktı zaten telif konusu değilse devredecek hak da yoktur.

Doğru hukuki nitelendirme şudur: platform kullanıcıya çıktıyı kullanma yetkisi verir; telif sahipliği devretmez. Üçüncü kişi de aynı platformdan benzer çıktı üretebileceğinden, kullanıcının ürettiği içerik üzerinde münhasırlık iddia edilemez.

Kurumsal Enterprise planlarda durum biraz farklıdır: OpenAI ve Microsoft Copilot for Enterprise gibi planlar belirli yapay zeka üretimi içerikler için Copyright Shield veya Customer Copyright Commitment gibi sınırlı tazminat taahhütleri verir. Ancak bu taahhütler yalnızca üçüncü kişi telif iddialarına karşı koruma sağlar; çıktının kendisinin telif konusu olduğunu garanti etmez.

Pratik Sonuç: Üç Senaryoda Cevap

Birinci senaryo: ChatGPT'ye tek bir prompt verip çıkan metni olduğu gibi yayınlamak. Bu metin Türkiye'de telif konusu değildir. Üçüncü kişiler aynı metni serbestçe kullanabilir; siz telif iddiasıyla davaya tutunamazsınız.

İkinci senaryo: ChatGPT'nin ürettiği taslağı insan eliyle baştan sona yeniden yazmak, ekleme yapmak, yeniden kurgulamak. Bu hibrit metnin insan tarafından yaratılmış kısımları üzerinde FSEK md. 1/B koruması doğabilir. Belgeleme önemlidir.

Üçüncü senaryo: ChatGPT'yi araştırma asistanı olarak kullanıp makaleyi tamamen kendiniz yazmak. Bu makale tamamen müellifin eseridir; AI yalnızca araç olarak kullanılmıştır.

Eserin oluşumunda insan katkısı belgeleneceği için bir uyuşmazlık çıktığında karar verici (mahkeme veya tahkim) bu belgelere bakar. Prompt versiyonları, düzenleme adımları ve insan iz bırakan değişiklikler kayıt altında tutulmalıdır.

İlgili İçerikler

Konunun karşılaştırmalı çerçevesi için Yapay Zekâ Çıktısında Telif Sahipliği makalesini, platform sözleşmelerinin sistematik analizi için AI Platform Kullanım Hakları Rehberi rehberini ve ticari kullanım operasyonel çerçevesi için Yapay Zekâ Üretici Çıktısını Ticari Olarak Kullanmak rehberini inceleyiniz. Daha geniş yapay zekâ ve telif çerçevesi için Telif Avukatı hizmet sayfasına bakabilirsiniz.

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu md. 1/B, 6, 7, 8; Thaler v. Perlmutter, 687 F. Supp. 3d 140 (D.D.C. 2023); Beijing Internet Court (2023) Jing 0491 Min Chu No. 11279, 27.11.2023.