AI Ses Klonlama Türk Hukukunda Hangi Mevzuata Tâbi? Ankara BAM 20. HD 22.05.2026 Kararı

Türk yargısı, yapay zeka ile ses klonlama uyuşmazlıklarının hangi mevzuata tâbi olduğu konusunda ilk yapısal kararını verdi. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi 22.05.2026 tarihli ve 2026/1078 E. — 2026/1119 K. sayılı kararıyla, AI ses klonlama davalarının FSEK kapsamı dışında kaldığını, KVKK ile TMK m. 23-25 kişilik hakları ve Anayasa m. 20/3 çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini ve görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunu oybirliğiyle ve kesin olarak belirledi. Karar yalnızca görev konusunda kesindir; esas hakkında değerlendirme Asliye Hukuk Mahkemesinde devam edecektir.

Olayın Özeti

Davacı, tanınmış senarist, oyuncu ve komedyendir. Davalı ise kullanıcılarına ücret karşılığında "istedikleri cümleleri tanınmış kişilerin sesi ile söyletme" olanağı sunan bir yapay zeka uygulamasının sahibidir. Davacının açtığı davada özetle şu iddialar ileri sürülmüştür: davalının uygulamasında davacının sesi izinsiz işlenmiş, modellenmiş ve ücret karşılığı kullanıma sunulmuştur; bu kullanım hem davacının kişilik hakkına saldırı niteliğindedir hem de FSEK kapsamında icracı sanatçı haklarını ihlal etmektedir. Davacı, 10.000 TL maddi ve 50.000 TL manevi tazminat talep etmiştir.

İlk derece mahkemesi (Ankara 3. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi) 19.02.2026 tarihinde verdiği kararla görevsizlik kararı vermiş; uyuşmazlığın FSEK kapsamında olmadığını, Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğunu tespit etmiştir. Davacı vekili bu karara karşı istinaf yoluna başvurmuş; istinaf incelemesi sonucunda Ankara BAM 20. HD görevsizlik kararını yerinde bulmuştur.

BAM'ın Gerekçesi

Mahkemenin kararı, kararın özünü oluşturan paragraf bakımından şöyle ifade edilmiştir:

Davacının kişisel verilerinin izinsiz kullanıldığı iddiasına dayalı işbu davada, FSEK'nın uygulanmasını gerektirir bir hususun olmadığı gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmesinde bir isabetsizliğin bulunmadığı anlaşılmakla, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esas yönünden reddine dair hüküm kurmak gerekmiştir.

Bu gerekçe, görünüşte teknik bir görev tespiti gibi durmakla birlikte, esasen üç önemli hukuki tespiti içermektedir.

Birinci Tespit: FSEK Kapsamı Dışı

Davacı tarafın ana iddiası, davalının davranışının FSEK kapsamında icracı sanatçı haklarına saldırı oluşturduğu yönündedir. Ancak BAM, FSEK m. 84 ve m. 86 hükümlerinin ses klonlama olgusunu kapsamadığını belirlemiştir.

FSEK m. 84 hükmü, "sesi tespit eden" kişiye ses üzerinde belirli haklar tanır. Burada korunan kişi, sesi yaratan değil, sesi teknik olarak kaydeden ve sabitleyen kişidir. Davacı tartışılan olayda sesin sahibidir, sesi tespit eden değil. Ses sahibinin sesi üzerindeki hakları FSEK m. 84 ile değil, kişilik hakları ekseninde TMK m. 23-25 ile korunur.

FSEK m. 86 hükmü ise fotoğraf üzerindeki hakları düzenler; ses ve sese ilişkin herhangi bir koruma içermez. Bu maddenin AI ses klonlama olgusuna uygulanması mümkün değildir.

Bu çerçevede FSHHM görevsiz, Asliye Hukuk Mahkemesi ise görevlidir. Karar yalnızca görev konusunda kesindir; esas hakkında değerlendirme Asliye Hukuk Mahkemesinde devam edecektir.

İkinci Tespit: "Ses Değiştirildi, Davacının Değil" Savunması Geçersiz

Davalı taraf, savunmasında uygulamasında üretilen sesin "değiştirilmiş ses" olduğunu, dolayısıyla davacının sesi sayılamayacağını ileri sürmüştür. BAM bu savunmayı KVKK m. 3/1-e işleme tanımı karşısında geçersiz bulmuştur.

KVKK m. 3/1-e hükmü kişisel verilerin işlenmesini şu şekilde tanımlar:

Kişisel verilerin tamamen veya kısmen otomatik olan ya da herhangi bir veri kayıt sisteminin parçası olmak kaydıyla otomatik olmayan yollarla elde edilmesi, kaydedilmesi, depolanması, muhafaza edilmesi, değiştirilmesi, yeniden düzenlenmesi, açıklanması, aktarılması, devralınması, elde edilebilir hâle getirilmesi, sınıflandırılması ya da kullanılmasının engellenmesi gibi veriler üzerinde gerçekleştirilen her türlü işlem.

Bu tanım, davalının savunmasındaki "değişiklik" fiilini de kapsamaktadır. Yani sesin orijinal halinin korunmaması, izinsiz işleme fiilini hukuken meşrulaştırmaz. Aksine, değiştirme fiili tek başına bir işleme türüdür ve rıza şartına bağlıdır.

Üçüncü Tespit: KVKK m. 5/2-d Alenileştirilmiş Veri İstisnası AI Eğitiminde Otomatik Koruma Sağlamaz

Davalı yan, tanınmış kişinin sesinin medyada zaten yayımlanmış olması nedeniyle KVKK m. 5/2-d kapsamında "alenileştirilmiş veri" niteliği taşıdığını ve dolayısıyla rıza aranmaksızın işlenebileceğini ileri sürmüştür. BAM bu yorumu reddetmiştir.

KVKK m. 5/2-d istisnası, alenileştirilen verinin alenileştirme amacıyla sınırlı kullanımı kapsar. Bir sanatçının medyada gerçekleştirdiği konser ve röportajlarda sesinin yayımlanmış olması, bu sesin sınırsızca toplanıp AI modeli eğitiminde kullanılabileceği anlamına gelmez. Alenileştirme bir kullanım türünü değil, sınırlı bir biçimde paylaşımı ifade eder.

Bu tespit, AI sağlayıcılar açısından oldukça önemli bir sınırı çizer: medyada bulunan veri seti üzerinden eğitim yapan modellerin, kişisel veri içeren parçalar için açık rıza (KVKK m. 5/1) aramaları gerekir.

Doğru Hukuki Çerçeve

BAM'ın saptamasıyla, AI ses klonlama davaları aşağıdaki kümülatif çerçeve içinde değerlendirilmelidir:

• KVKK m. 3-5: kişisel veri işleme tanımı, hukuka uygunluk şartları, açık rıza
• TMK m. 23-25: kişilik hakkının korunması, hâkim kararı ile koruma, manevi tazminat
• Anayasa m. 20/3: herkesin kendisine ilişkin kişisel verilerin korunmasını isteme hakkı
• TBK m. 58: kişilik hakkı saldırısında manevi tazminat
• 5651 sayılı Kanun m. 9: içerik kaldırma talebi (Sulh Ceza Hâkimliği)

Görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi, dava konusu davranış FSEK m. 80 ile korunan icracı sanatçı haklarına ilişkin olduğunda devreye girer; ses klonlama olgusu m. 80'in kapsamı içinde değildir.

Karşılaştırmalı Hukuk Perspektifi

Türk yargısının bu kararı, uluslararası içtihat ile büyük ölçüde uyumludur. ABD'de Scarlett Johansson-OpenAI Sky vakası (Mayıs 2024) sonrasında OpenAI Sky sesini geri çekmiş ve kişilik hakkı tartışması açıkça gündeme gelmiştir. Tom Hanks'in AI reklamı vakası ise sanat camiasında deepfake reklam riskini görünür kılmıştır. Tennessee eyaletinin ELVIS Act'i (2024) — Ensuring Likeness Voice and Image Security Act — ses ve görüntüsü için açık kişilik hakkı tanımıştır. AB AI Act m. 50 hükmü, deepfake niteliğindeki üretici AI çıktılarının açıkça bu olarak işaretlenmesini zorunlu kılar.¹

Türk hukukunda ise henüz bu nitelikte özel bir yasal düzenleme yoktur. Ankara BAM'ın kararı, mevcut genel mevzuatın (KVKK + TMK + Anayasa + TBK) AI ses klonlama olgusunu kapsayacak biçimde yorumlanabilir olduğunu göstermiştir.

Uygulamaya Yönelik Mesajlar

Tanınmış sanatçılar ve icracılar açısından. Sesin izinsiz AI modelinde kullanılması halinde dava açma yolu açıktır. Görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir. Mevzuat dayanağı FSEK değil, KVKK + TMK + Anayasa + TBK'dır. Tazminat hesabı TBK m. 58 ekseninde manevi ve maddi olarak yapılır.

AI sağlayıcılar açısından. Modelin eğitildiği veri setinde tanınmış kişilerin sesleri yer alıyorsa, alenileştirilmiş veri istisnasına dayanarak rıza aramama riski yüksektir. Veri seti temizliği, rıza protokolü ve şikayet sonrası takedown süreci hukuki uyum için zorunludur.

Hukukçular açısından. Müvekkilin AI ses klonlama mağduru olduğu durumda derhal Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açma stratejisi izlenmelidir. FSHHM'de açılan davalar görevsizlik kararı ile sonuçlanır. Detaylı uygulama için yapay zeka ses klonlama hukuki koruma rehberi izlenmelidir.

Marka sahipleri açısından. AI ile üretilen sahte içerikler tanınmış marka itibarına da zarar verebilir. Bu durumda kişilik hakkı saldırısı yanı sıra haksız rekabet ve marka tecavüzü değerlendirmesi de yapılabilir. NFT alanındaki Hermès v. MetaBirkins kararının prensipleri ile birlikte ele alınması yerinde olur.

Sonuç ve Açık Bırakılan Sorular

Ankara BAM'ın 22.05.2026 tarihli kararı, Türk yargısının AI ses klonlama uyuşmazlıklarına ilişkin ilk yapısal hukuki çerçevesini oluşturmuştur. FSEK kapsamı dışı; KVKK + TMK + Anayasa içi; görevli mahkeme Asliye Hukuk. Karar yalnızca görev konusunda kesindir; esas hakkında değerlendirme Asliye Hukuk Mahkemesinde devam edecektir.

Esas hakkında çıkacak karar şu soruları yanıtlayacaktır: AI sağlayıcının doğrudan kusur sorumluluğu mu, kusursuz sorumluluğu mu uygulanır? Kullanıcının üretiminden AI sağlayıcı ne ölçüde sorumludur? Manevi tazminat miktarı tanınmışlık derecesi, kullanım yaygınlığı ve ekonomik durum kriterleri çerçevesinde nasıl belirlenir? Bu sorular esas yargılama sürecinin ardından kristalleşecektir.

Daha geniş hukuki çerçeve için Yapay Zeka Ses Klonlama Türk Hukuku Çerçevesi makalesine ve FSEK m. 84 ve 86 Yapay Zeka Ürünlerini Kapsar mı? tartışmasına bakılabilir. Pratik uygulama için Yapay Zeka Ses Klonlama Hukuki Koruma Rehberi izlenmelidir. AI sahipliği konusunun karşıt kutbu için Thaler v. Perlmutter — Yapay Zeka Eser Yaratıcısı Değildir kararıyla; AI çıktı sahipliği konusunun genel çerçevesi için ChatGPT ile Yazılan Makalenin Telif Hakkı Kimindir? sorusuyla; ve dijital sentetik içerik konusu için Yapay Zeka Ses, Kişilik Hakları ve Deepfake makalesiyle birlikte ele alınabilir. Telif hukuku alanı ana sayfası: Telif Avukatı.