SMK Uygulama Yönetmeliği: Yapısı, Kritik Maddeler ve Süreler
SMK Uygulama Yönetmeliği neyi düzenler? Beş kitaplık yapı, itiraz ve kullanım ispatı maddeleri, 2025'te eklenen marka iptal usulü ve kritik süreler.
SMK Uygulama Yönetmeliği Neyi Düzenler?
İlgili hizmet sayfası → Marka Avukatı: Marka tescili, itiraz ve ihlal uyuşmazlıkları için hizmet sayfası.
Kısa cevap: SMK Uygulama Yönetmeliği, resmî adıyla Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik, 6769 sayılı Kanun'un TÜRKPATENT önündeki usulünü kurar. 24.04.2017 tarihli ve 30047 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır1. Kanun hakkı ve süreyi koyar; yönetmelik hangi formla, hangi belgeyle, hangi eksiklik süresiyle kullanılacağını gösterir. Marka başvurusu, yayıma itiraz, kullanım ispatı, karara itiraz ve 15.03.2025 değişikliğiyle eklenen idari iptal usulü bu metinde yer alır. Sürecin genel akışı Türkiye'de marka tescil süreci sayfasında anlatılmıştır.
1. Yönetmeliğin Yapısı: Beş Kitap
Yönetmelik, SMK'nın kitap düzenini izler. Bir usul sorusunda doğru maddeye ulaşmanın en kısa yolu önce kitabı belirlemektir.
| Kitap | Konu | Marka uygulamasında sık bakılan maddeler |
|---|---|---|
| Başlangıç hükümleri | Amaç, dayanak, tanımlar | m. 1 ila m. 3 |
| Birinci Kitap | Marka | m. 4 ila m. 34 (2025'te eklenen m. 30/A ve m. 30/B dahil) |
| İkinci Kitap | Coğrafi işaret ve geleneksel ürün adı | m. 35 ve devamı |
| Üçüncü Kitap | Tasarım | m. 47 ve devamı |
| Dördüncü Kitap | Patent ve faydalı model | Patent başvurusu, araştırma ve inceleme hükümleri |
| Beşinci Kitap | Ortak hükümler | Vekâletname, devir m. 125, haciz m. 126, rehin m. 127, bildirim m. 131, eksiklik m. 136 |
Birinci Kitap üç kısımdan oluşur: marka başvurusu, Madrid Protokolü kapsamındaki başvurular (m. 24 ila m. 27) ve itiraz kısmı. Üçüncü kısmın başlığı 2025 değişikliğiyle "İtiraz, Kullanımın İspatı, İptal ve Uzlaşma" olmuştur2.
2. Başvuru Tarihi, Şekli İnceleme ve Sınıflandırma
Başvuru tarihini belirleyen hüküm m. 8/2'dir. Tarih; kimlik bilgilerini içeren imzalı form, şartları taşıyan marka örneği, mal ve hizmet listesi ve başvuru ücretinin ödendiğini gösteren bilginin Kuruma verildiği tarih, saat ve dakika itibarıyla kesinleşir.
Bu unsurlardan biri eksikse m. 8/3 uyarınca iki aylık süre verilir. Eksiklik süresinde giderilirse başvuru tarihi, eksikliği gideren belgenin alındığı ana kayar. Rüçhan ve aynı gün yapılan rakip başvurular bakımından bu kayma doğrudan sonuç doğurur.
Sınıflandırma m. 9'da düzenlenir. Liste Nis Anlaşmasına göre sınıf numaralarıyla sunulur. Genel tabirler kullanılmışsa açıklama için iki ay verilir; açıklama gelmezse bu ifadeler listeden çıkarılır (m. 9/3). Genel terimler, lafzi anlamlarının açıkça kapsadığı mal ve hizmetler olarak yorumlanır (m. 9/4).
3. Yayıma İtiraz ve Kullanımın İspatı
Yayıma itirazın süresi kanundadır: Başvurunun Bültende yayımından itibaren iki ay (SMK m. 18/1). Yönetmelik m. 28 bu itirazın biçimini kurar. İtiraz, gerekçelerin madde ve fıkra karşılıklarıyla yazıldığı imzalı formla yapılır; gerekçe ve ücret iki aylık süre içinde tamamlanmazsa itiraz yapılmamış sayılır (m. 28/3).
Başvuru sahibi, itiraza karşı görüş süresi içinde itiraz gerekçesi markanın kullanımının ispatını isteyebilir. Talep açık, net ve koşulsuz olmalı, markaların tescil numaralarını göstermelidir; aksi halde yapılmamış sayılır (m. 29/1 ve m. 29/2). Kanundaki dayanak SMK m. 19/2'dir ve itiraz gerekçesi markanın en az beş yıldır tescilli olmasını arar.
Talep üzerine itiraz sahibine delil sunması için bir aylık süre verilir (m. 29/3). Deliller; kullanımın yeri, zamanı, kapsamı ve şeklini gösteren, işaretlenmiş ve listelenmiş belgelerden oluşur (m. 30/1 ila m. 30/3). Süre geçtikten sonra Kurumca istenmeyen delil dikkate alınmaz (m. 30/4).
Önemli: Kullanım delilleri en güçlü haliyle yayıma itiraz aşamasında sunulmalıdır. m. 29/6, delillerin itiraz formuyla birlikte verilmesine izin verir. Delil eksikliğini karara itiraz aşamasında kapatma planı, süre itirazıyla karşılaşma riski taşır.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 15.10.2025 tarihli, E. 2025/1231, K. 2025/6252 sayılı kararına konu dosyada başvuru sahibi SMK m. 19/2 uyarınca kullanım ispatı istemiş, itiraz sahibi delillerini sunmuştur. Davalı Kurum, karara itiraz aşamasında yayıma itiraz aşamasındakinden farklı ve sayıca çok delil sunulduğunu, Yönetmelik m. 29/3'e göre delillerin bir aylık süre içinde verilmesi gerektiğini savunmuştur. İlk derece mahkemesi, itiraz gerekçesi markaların yalnızca kullanımı ispatlanan mobilya perakende satış hizmetleriyle sınırlı olarak iltibas değerlendirmesine esas alınabileceğini kabul etmiş; bölge adliye mahkemesinin esastan ret kararı Yargıtay'ca onanmıştır.
Karar, kullanım ispatının sonucunun tüm tescil kapsamına yayılmadığını gösterir. İspatlanan mal ve hizmetler neyse, karıştırılma incelemesi o dar liste üzerinden yapılır. Delil dosyası hazırlanırken hangi sınıf ve hangi mal için kullanım gösterildiği tek tek eşleştirilmelidir.
4. Karara İtiraz ve Uzlaşma
Kurum kararlarından zarar gören taraf, bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde itiraz edebilir (SMK m. 20/2, Yönetmelik m. 31/1). Şekli eksiklik içermeyen itirazları Kurul inceler (m. 31/2). İtiraz süresi bittikten sonra gerekçe değiştirilemez ve yeni gerekçe eklenemez (m. 31/6).
Bildirim tarihinin esası m. 131/1'dedir: Kurum bildirimleri yazılı yapılır ve bildirim tarihi olarak tebliğ tarihi esas alınır. Süre, kararın tarihinden değil tebliğden işler. Elektronik tebligat kutusunun düzenli izlenmemesi uygulamada en sık süre kaybı sebebidir.
Uzlaşma m. 32'dedir. Kurum tarafları uzlaşmaya davet edebilir; taraflar bir ay içinde yazılı beyan verir. Arabulucuya başvurulacağı birlikte bildirilirse inceleme üç ay ertelenir ve birlikte talep halinde üç aya kadar uzatılabilir (m. 32/3). Arabuluculukta geçen süre hak düşürücü sürenin hesabında dikkate alınmaz (m. 32/5).
5. 2025 Değişikliği: Kurum Önünde Marka İptali
Kullanmama ve diğer iptal hallerinde yetki SMK m. 26 ile Kuruma verilmiştir. Bu madde, SMK m. 192/1-a uyarınca Kanun'un yayımından yedi yıl sonra, 10.01.2024'te yürürlüğe girmiştir. Usul, 15.03.2025 tarihli ve 32842 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle Yönetmeliğe eklenen m. 30/A ve m. 30/B'de düzenlenmiştir2.
Temel kurallar şunlardır:
- Her talep tek bir tescilli marka için, gerekçelerin madde, fıkra ve bent karşılıklarını gösteren imzalı formla yapılır (m. 30/A-3).
- Formda eksiklik varsa bir aylık giderme süresi verilir; giderilmezse talep reddedilir ve ücret iade edilmez (m. 30/A-5).
- Marka sahibine cevap ve delil için bir ay verilir; bu süre içinde istenirse bir aya kadar ek süre tanınır (m. 30/A-7).
- Kullanmamaya dayalı talepte marka en az beş yıldır tescilli olmalıdır. Talepten önceki üç ay içinde, talep düşünülerek yapılan kullanım dikkate alınmaz. Benzer mal veya hizmetler yönünden iptal kararı verilemez (m. 30/A-10).
- Ücret, Kurum ücreti ve emanet ücreti olarak iki kalemde tahsil edilir. Talep tümden reddedilirse emanet ücreti marka sahibine, tümden kabul edilirse talep sahibine ödenir (m. 30/B).
Aynı değişiklikle m. 33 de yenilenmiş; iptal talebinin karar verilinceye kadar geri çekilebileceği düzenlenmiştir. İptal kararının talepten önceki bir tarihten etkili olması isteniyorsa bu tarih talepte açıkça yazılmalıdır (m. 30/A-6). Konunun esası kullanmama nedeniyle marka iptali sayfasındadır.
6. Yenileme, Lisans, Devir ve Haciz
Sicil işlemlerinde yönetmeliğin aradığı belgeler sonucu belirler:
- Yenileme (m. 18, m. 19): Talep formu ve ücret yeterlidir; her talep tek marka içindir. Kısmi yenilemede sınıf numaraları, vekâletnamede açık yetki ve noter onaylı imza belgeleri aranır.
- Lisans (m. 20): Sicile kayıt için tarafların imzasını, mal ve hizmetleri, tescil numarasını, varsa bedel ve süreyi gösteren lisans sözleşmesi sunulur.
- Devir (m. 125): Marka tescil numarası ve adını içeren devir sözleşmesi sunulur. Kısmi devirde devredilen mal ve hizmetler ile sınıf numaraları sözleşmede gösterilmelidir (m. 125/3).
- Haciz (m. 126): Marka işletmeden bağımsız haczedilebilir. Haciz, ücret ödenmediği için hakkın sona ermesini engellemez ve devre engel değildir.
Ücret eksikliğinde m. 136/1 uyarınca bir aylık süre verilir; ücret dışındaki eksiklikler için de bir ay öngörülür (m. 136/2). Süresinde giderilmeyen eksiklikte talep yapılmamış sayılır (m. 136/3).
7. Uygulamada Sık Yapılan Hatalar
Uygulamada yönetmelik sürelerinin çoğu "yapılmamış sayılır" yaptırımına bağlıdır. Bu yaptırım esasa girilmeden sonuç doğurur; itirazın haklı olması dosyayı kurtarmaz.
Dosya takibinde dört kontrol öne çıkar:
- Yayıma itirazda gerekçe ile ücretin iki aylık süre içinde birlikte tamamlanması.
- Kullanım ispatı talebinin tescil numaralarıyla, koşulsuz yazılması.
- Kullanım delillerinin mal ve hizmet bazında işaretlenip listelenmesi.
- Karara itiraz süresinin karar tarihinden değil tebliğ tarihinden hesaplanması.
Yerel metinlerde ve eski dilekçe örneklerinde 2017 tarihli ilk metin dolaşmaktadır. İptal talebi ve itirazın geri çekilmesi gibi konularda 2025 değişikliğinden sonraki güncel metin esas alınmalıdır. İtiraz akışının tamamı için marka itiraz süreci rehberine, delil yükü için kullanım ispatında ispat yükü sayfasına bakılabilir.
İlgili içerikler için bkz. Marka Hukuku Rehberi, Marka Hukuku, Marka İtirazında Kullanım İspatı, 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu Nedir?.
Dipnotlar
Sonraki dosya · Soru
Taklit Ürünlere Savcılık Yoluyla El Koyma Nasıl Sağlanır?
Dosyayı aç →