Tanımlayıcı Kullanımın Markaya Yaklaştırılması Dürüst Kullanım Sayılmaz

Tanımlayıcı Kullanımın Markaya Yaklaştırılması Dürüst Kullanım Sayılmaz

Tanımlayıcı ibare kullanan işletmelerin yaygın varsayımı, ürünün cinsini belirten bir ifadeye dokunmadıkları sürece güvende olduklarıdır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 05.03.2026 tarihli kararı bu varsayımı sınırlar: tanımlayıcı ibareye tescilli markaya yaklaştıran tek bir harf eklemek dahi savunmayı çökertir.

İlgili hizmet sayfası → Marka Avukatı — Marka tescili, ihlal ve hükümsüzlük uyuşmazlıklarında hizmet sayfası.

Karar Kimliği

• Mahkeme: Yargıtay
• Daire: 11. Hukuk Dairesi
• Esas No: 2025/4273
• Karar No: 2026/1330
• Tarih: 05.03.2026
• İlk derece: Bakırköy 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi
• İstinaf: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
• Sonuç: Bozma

Uyuşmazlık

Davacı şirket, tescilli markasıyla akülü ve aküsüz tekerlekli sandalye satış ve bakım hizmeti verdiğini, uzun yıllardır bir internet sitesini aktif biçimde kullandığını ileri sürmüştür. Davalının, davacının markasının sonuna yalnızca bir harf ekleyerek türettiği bir ibareyi hem marka hem de internet sitesi adresi olarak kullandığını, bu kullanımın davacının bir şubesiymiş algısı yarattığını belirterek markaya tecavüzün ve haksız rekabetin tespitini, önlenmesini ve maddi manevi tazminatı talep etmiştir.

Davalı, dava açılmadan önce internet sitesini yayından kaldırdığını, davacının markasındaki ürün ismini belirten ibarenin jenerik bir terim olduğunu ve kendi kullanımının tanımlayıcı nitelikte kaldığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Derece Mahkemelerinin Değerlendirmesi

İlk derece mahkemesi, davacı markasının zayıf bir marka niteliğinde olduğunu, davalının kullanımındaki kelime farklılığının ve markanın esas unsurunu içermemesinin bu zayıf markanın dar koruma kapsamına girmediğini kabul etmiştir. Mahkemeye göre davalının ürün açıklamasında geçen tanımlayıcı ifade, ticari olarak dürüst kullanım kapsamında kalmış; marka hakkına tecavüz ve haksız rekabet unsurları oluşmamıştır.

İstinaf mahkemesi, davalının internet sitesindeki kullanımlarında davacı markasının esas unsuruna yer verilmediğini ve markaya yakınlaştırma bulunmadığını belirterek ilk derece kararını esastan onamıştır.

Yargıtay'ın Değerlendirmesi

Yargıtay, derece mahkemelerinden farklı bir noktaya odaklanmıştır: davalının tanımlayıcı ürün ismi yerine tercih ettiği alan adı. Karara göre davacının markası, tanımlayıcı bir unsur ile ayırt edici bir ek sözcükten oluşmaktadır ve davacının bu ek sözcükle anılan ayrı bir internet sitesi de bulunmaktadır. Davalı, ürünün cinsini belirten sade ibareyi kullanmak yerine, davacının markasının sonuna tek bir harf ekleyerek yeni bir alan adı türetmiştir.

"Davacının tescilli markasının sonuna sadece bir harf eklemek suretiyle alan adı alması ve kullanması SMK'nın 7/5-b bendi uyarınca dürüst kullanım olarak değerlendirilemez."

Bu tespit üzerine Yargıtay, istinaf kararını bozmuştur. Daireye göre davalının ürünün cinsini gösteren sade ibare yerine davacının markasına yaklaşan bir kullanımı tercih etmesi, marka hakkına tecavüz oluşturur.¹

Kararın Ölçütü

Karar, SMK m. 7/5-b'deki tanımlayıcı kullanım istisnasının iki katmanlı bir denetimden geçtiğini gösterir. İlk katman, kullanılan ibarenin gerçekten tanımlayıcı olup olmadığıdır; bu katmanda derece mahkemeleri davalı lehine karar vermiştir. İkinci katman, tanımlayıcı unsura yapılan eklemelerin markaya yaklaştırma yaratıp yaratmadığıdır; Yargıtay uyuşmazlığı bu ikinci katmanda çözmüştür.

Zayıf marka niteliği, davalının serbestisini genişletmez. Derece mahkemeleri, davacı markasının zayıf olmasından hareketle geniş bir dürüst kullanım alanı tanımıştır. Yargıtay bu yaklaşımı benimsememiş; zayıf markanın dahi, tescilli olduğu sürece, ona kasıtlı biçimde yaklaştırılan kullanımlara karşı korunacağını ortaya koymuştur.

Uygulamada En Sık Yapılan Hata

En sık hata, tanımlayıcı kullanım savunmasının yalnızca kullanılan kelimenin türüne bakılarak değerlendirilmesidir. Davalı bir ürün adını tanımlayıcı biçimde kullansa dahi, bu ibareye eklediği harf veya ekin markanın esas unsuruna yaklaşıp yaklaşmadığı ayrıca incelenmelidir. Alan adı ve marka kullanımlarında tek harflik bir fark, davalıyı korumaya yetmez.

Stratejik Değerlendirme

Davalı vekili açısından karar, tanımlayıcı ibarelerin marka sahibinin işaretinden görsel ve işitsel olarak uzak tutulması gerektiğini gösterir. Alan adı seçiminde davacı markasının esas unsuruna yaklaşan hiçbir ek tercih edilmemelidir. Davacı vekili açısından ise strateji, davalının kullanımını yalnızca "tanımlayıcı mı değil mi" sorusuyla sınırlamamak; kullanılan ekin markaya yaklaştırma etkisini somut karşılaştırmayla göstermektir.

Sonuç

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, tanımlayıcı kullanım istisnasının davalıya sınırsız bir serbesti tanımadığını; ibareye yapılan en küçük ekin dahi markaya yaklaştırma sonucu doğurabileceğini vurgulamıştır. Zayıf marka niteliği, bu denetimi ortadan kaldırmaz.

İlgili içerikler için bkz. Marka Hakkının İstisnaları ve Dürüst Kullanım Savunması, Marka Hakkının İstisnaları Nelerdir?, Marka İhlali ve Tecavüz Davaları Rehberi, Marka Hukuku Rehberi.

→ Marka Hukuku