Midjourney Başkasının Markasını Üretebilir Mi? Hukuki Sınır Nedir?

Midjourney Başkasının Markasını Üretebilir Mi?

İlgili hizmet sayfası → Marka Avukatı — Marka tescili, ihlal davaları ve uyuşmazlıklar için hizmet sayfası.

Kısa cevap: Midjourney, DALL-E, Stable Diffusion gibi AI üretici araçlar teknik olarak tanınmış markaların logosunu, ambalajını ve ürün biçimini üretebilir. Ancak üretilen görselin ticari kullanımı 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) çerçevesinde marka tecavüzü oluşturur. Sorumluluk büyük ölçüde çıktıyı üreten ve kullanan kişide toplanır; platform sorumluluğu sınırlıdır.

İki ayrı katmanda inceleme gerekir. Birinci katman: salt prompt yazıp görseli özel amaçla saklamak — ticari kullanım yoksa SMK md. 29 ihlali oluşmaz. İkinci katman: üretilen görselin reklamda, ürün ambalajında, sosyal medya postunda veya satışta kullanılması — bu noktada marka tecavüzü kategorik olarak gündeme gelir.

SMK md. 29: Klasik Marka Tecavüzü

SMK md. 29 marka sahibinin izni olmaksızın tescilli markanın aynı veya benzer mal/hizmet için ticari faaliyette kullanımını yasaklar. AI üretimi görselin ticari kullanımı bu hükmün doğrudan kapsamındadır.

İhlalin tamamlanması için üç şart aranır:

Birinci şart — tescilli marka kullanımı: Üretilen görselde tescilli bir markanın aynısı veya ortalama tüketici nezdinde karıştırılma ihtimali doğuracak benzeri olmalıdır.

İkinci şart — ticari kullanım: Pazarlama, satış, ürün kimliği veya reklam amacıyla kullanım. Bu unsur AI çıktısının özel saklanması ile yayın amacıyla kullanılması arasındaki temel ayrımdır.

Üçüncü şart — aynı/benzer mal-hizmet: Tescilli marka ile aynı veya benzer mal/hizmet sınıfında kullanım. Marka tanınmışsa bu şart aranmaz (SMK md. 7/2/c devreye girer).

SMK md. 7/2/c: Tanınmış Markada Sınıf Farkı Yetmez

Marka tanınmışsa AI üretici aracın çıktısının kullanımı; sınıf veya kullanım bağlamı farkından bağımsız olarak ihlal oluşturabilir. SMK md. 7/2/c tanınmış markanın ayırt edici karakterinden veya itibarından haksız yarar sağlamayı veya markanın itibarına zarar vermeyi yasaklar.

Pratik örnek: Bir blog yazısında "Coca-Cola gibi yeni içecek" başlığıyla AI ile üretilen Coca-Cola etiketli bir görsel kullanılırsa; bu kullanım sınıf farkından bağımsız olarak SMK md. 7/2/c kapsamında tanınmış marka haksız yararı oluşturur.

Hermès International v. Mason Rothschild (SDNY 2023) kararı bu yön için en güçlü kıyasi referanstır. MetaBirkins NFT'leri davasında jüri; tanınmış markanın dijital sanat formundaki izinsiz kullanımının marka tecavüzü oluşturduğunu teyit etti ve 133.000 USD tazminata hükmetti. Aynı analitik çerçeve AI üretici araç çıktıları için doğrudan uygulanabilir. Daha kapsamlı analiz için Hermès v. Rothschild Karar Analizi yazısına bakınız.

Cezai Sorumluluk: SMK md. 30

Marka tecavüzü hem hukuki hem cezai yaptırıma tâbidir. SMK md. 30/1; başkasına ait tescilli markanın aynısını veya ayırt edilemeyecek kadar benzerini taşıyan malları üreten, satışa sunan veya ticari amaçla satın alan kişi için 1-3 yıl hapis ve 20.000 güne kadar adli para cezası öngörür.

AI ile üretilmiş bir görsel kullanılarak ürün ambalajı yapılması veya taklit ürün satılması durumunda fail; AI'ın aracı olarak kullanılmış olmasının cezai sorumluluğunu bertaraf etmediği görür. AI bir cezasızlık zırhı değildir.

Platform Sorumluluğu: Sınırlı

Midjourney, OpenAI, Stability AI ve Adobe Firefly gibi platformlar; tanınmış markaları üretmesini engelleyen güvenlik filtreleri uygulamaktadır. Filtre kalitesi platformlar arasında değişir. Açık kaynak Stable Diffusion modelinde filtre uygulanması daha zayıftır.

Türk hukukunda platform sorumluluğu üç katmanda haritalanır. Birinci katman: doğrudan sorumluluk — çoğu zaman reddedilir; platform "araç" olarak hizmet eder. İkinci katman: müşterek sorumluluk (TBK md. 61) — etkili filtreler yoksa veya bilinerek ihmal edilmişse doğabilir. Üçüncü katman: aracı sorumluluğu (5651 sayılı Kanun) — takedown bildirimine uymayan platform sorumluluğu üstlenir.

Pratik sonuç: Marka sahibi için ana hedef platform değil, AI çıktısını ticari faaliyette kullanan kişidir. Platform yalnızca takedown ve filtre yükümlülükleri yönünden sürece dahil edilir.

Marka Sahibinin Tepki Stratejisi

AI üretici araç çıktısının markanın izinsiz kullanıldığı tespit edildiğinde uygulanması önerilen sıralı strateji şudur. Birinci adım: ilgili platforma takedown bildirimi gönderilir (5651 sayılı Kanun + platform TOS bildirim formu). İkinci adım: ihlal eden kullanıcıya ihtarname çekilir. Üçüncü adım: kullanım devam ediyorsa SMK md. 29 ve md. 149 kapsamında dava açılır; ihtiyati tedbir talep edilir. Dördüncü adım: tanınmış markaysa SMK md. 7/2/c ek dayanağı işletilir. Beşinci adım: somut ürün üretimi/satışı varsa SMK md. 30 cezai şikayet de yapılır.

İlgili İçerikler

Konunun derinlemesine çerçevesi için Yapay Zekâ Üretici Aracın Başkasının Markasını Üretmesi makalesini, AI reklamlarında marka kullanımı için Yapay Zekâ Üretici Reklamda Marka Kullanımı makalesini ve operasyonel kontrol listesi için Yapay Zekâ Üretici Araç Kullanımı: Hukuki Kontrol Listesi rehberini inceleyiniz. Genel çerçeve için Marka Avukatı hizmet sayfasına bakabilirsiniz.

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu md. 7/2/c, 29, 30, 149; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu md. 61; 5651 sayılı Kanun md. 8, 9; Hermès International v. Mason Rothschild, 654 F. Supp. 3d 268 (S.D.N.Y. 2023).