Markada Müktesep Hak Nedir?

Markada Müktesep Hak Nedir?

Kısa cevap: Müktesep hak, önceki tarihli bir markanın sahibinin, o markanın asli unsurunu koruyarak yaptığı yeni başvuruyu üçüncü kişinin itirazına rağmen tescil ettirebilmesidir. Kurum 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nda düzenlenmemiştir; koşulları Yargıtay içtihadı ve TÜRKPATENT Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu kararlarıyla belirlenmiştir.

Kurum Ne İşe Yarar

Marka sahibi zaman içinde ürün yelpazesini büyütür, logosunu yeniler, markasının yanına yeni ibareler ekler. Her yeni başvuruda üçüncü kişilerin itirazıyla karşılaşması, portföyün doğal gelişimini durdururdu. Müktesep hak, bu gelişime sınırlı bir alan açar.

Sınır önemlidir. Kurum, marka sahibine yeni bir işaret yaratma imkânı vermez. Yalnızca mevcut asli unsurun etrafında portföyü yenileme imkânı tanır.

Aranan Koşullar

İçtihat altı koşulu birlikte arar. Bunlardan biri eksikse iddia düşer.

• Yeni başvuru, dayanak markanın asli unsurunu ve tüketicide bıraktığı izlenimi korumalıdır.
• Yeni başvurunun mal ve hizmet listesi, dayanak markanın kapsamını aşmamalıdır.
• Dayanak marka, taraflar arasında çekişme konusu olmaktan çıkmış ve hükümsüzlük tehdidi altında bulunmamalıdır.
• Dayanak markanın tescilinden itibaren yeterli süre geçmiş olmalıdır; uygulamada bu eşik beş yıl olarak anılır.
• Yeni başvuru, itiraza mesnet markaya yakınlaştırma veya benzetme amacı taşımamalıdır.
• Dayanak marka, ilgili pazarda ciddi biçimde kullanılıyor olmalıdır.

Son Dönem İçtihadında Ağırlık Kullanımda

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 02.12.2024 tarihli ve E. 2024/353, K. 2024/8555 sayılı kararında, müktesep hak iddiasına dayanak yapılan marka için sunulan delillerin çekişmeli emtia üzerindeki ciddi kullanımı ispatlamaya elverişli olmadığı belirtilerek iddia reddedilmiş; yerleşik içtihatta markanın uzun süreli kullanımının arandığı vurgulanmıştır.

Aynı çizgi 31.03.2026 tarihli ve E. 2025/5383, K. 2026/1824 sayılı kararda da sürmüştür. Çekişmeli sınıfta kullanımını ispatlayamayan marka sahibinin önceki tescilden kaynaklı müktesep hakkı bulunmadığı kabul edilmiştir.

Sonuç pratik bir kurala bağlanır: sicilde tescilli görünmek yeterli değildir, kullanım ispatlanmalıdır.

Sık Karıştırılan Kurum

Müktesep hak tescil aşamasına ilişkindir. 6769 sayılı SMK m. 155 ise dava aşamasına ilişkindir ve ters yönde çalışır: hak sahibi, kendisinden önceki tarihli hak sahibinin açtığı tecavüz davasında kendi tescilini savunma gerekçesi yapamaz. Müktesep hakka dayanarak tescil almış olmak, bu davada bağışıklık sağlamaz.

İlgili içerikler için bkz. Marka Hukukunda Müktesep Hak, Müktesep Hakta Süre ve Asli Unsur Ölçütü, Seri Marka Nedir?, Marka Hukuku Rehberi.

→ Marka Hukuku