Eski Çalışanım Rakip Firma Kurdu, Ne Yapabilirim?

Question

Accepted Answer

Eski Çalışanım Rakip Firma Kurdu, Ne Yapabilirim?

İlgili hizmet sayfası → Fikri Mülkiyet Avukatı: Marka, telif, haksız rekabet ve dijital hukuk uyuşmazlıkları için hizmet sayfası.

Kısa cevap: Eski çalışanın rakip firma kurması tek başına hukuka aykırı değildir; yapabilecekleriniz iki soruya bağlıdır. Geçerli bir rekabet yasağı sözleşmesi varsa TBK md. 444 ve devamı hükümlerine dayanarak cezai şart ve tazminat talep edebilirsiniz. Sözleşme yoksa; ancak çalışanın ticari sırlarınızı veya müşteri çevrenizi hukuka aykırı biçimde kullandığını ispatlarsanız TTK md. 55 kapsamında haksız rekabet davası açabilirsiniz.

1. Önce Sözleşmeye Bakın: Rekabet Yasağı Kaydı Var Mı

İlk adım; iş sözleşmesini, ek protokolleri ve ayrılık belgelerini taramaktır. TBK md. 444; rekabet yasağının yazılı yapılmasını ve çalışanın müşteri çevresi, üretim sırları veya işverenin işleri hakkında bilgi edinme imkanına sahip olmasını arar. Bu bilgilerin kullanılması işverene önemli bir zarar verebilecek nitelikte olmalıdır.

Her pozisyon için imzalatılan matbu rekabet yasağı kayıtları bu şartları sağlamayabilir. Depo görevlisine veya sınırlı yetkili bir çalışana imzalatılan yasak; bilgiye erişim şartı gerçekleşmediği için geçersiz sayılma riski taşır.

2. Geçerlilik Sınırları: Yer, Süre ve Konu

TBK md. 445; yasağın yer, süre ve işin türü bakımından uygun sınırlar içermesini şart koşar. Süre; özel durumlar dışında iki yılı aşamaz. "Türkiye genelinde, süresiz, her türlü faaliyet" biçimindeki kayıtlar aşırıdır; hakim bu tür yasakları kapsam veya süre yönünden sınırlayabilir yahut tümüyle geçersiz sayabilir.

Önemli: Rekabet yasağının ihlalinden doğan cezai şart, sözleşme geçerliyse güçlü bir araçtır; TBK md. 446 uyarınca cezai şartı aşan zararın tazmini de istenebilir. Ancak sözleşme TBK md. 444 ve 445 şartlarını sağlamıyorsa cezai şart da onunla birlikte düşer. Dava öncesinde bu geçerlilik analizi yapılmadan açılan davalar sık biçimde reddedilir.

Sözleşmenin işveren tarafından haksız feshi veya çalışana yüklenemeyen bir sebeple sona ermesi halinde; TBK md. 447 uyarınca yasak hükümsüz kalabilir. Ayrılığın nasıl gerçekleştiği bu nedenle dosyanın kritik verisidir.

3. Sözleşme Yoksa: Serbest Rekabet İlkesi

Rekabet yasağı sözleşmesi yoksa eski çalışan; edindiği mesleki bilgi ve deneyimle aynı sektörde şirket kurabilir, eski işvereninin rakibi olabilir. Anayasal çalışma özgürlüğü ve serbest piyasa ilkesi bunu korur. Rakip firma kurmak, eski müşterilere genel nitelikte tanıtım yapmak veya piyasada fiyat rekabetine girmek kendiliğinden haksız rekabet oluşturmaz.

Hukuka aykırılık; rekabetin kendisinden değil, kullanılan yöntemden doğar. TTK md. 54; dürüstlük kuralına aykırı davranış ve ticari uygulamaları haksız rekabet sayar. Sınır çizgisi budur.

4. Ticari Sır ve Müşteri Çevresinin Kullanımı

Eski çalışanın; fiyat listelerini, maliyet verilerini, üretim yöntemlerini, tedarikçi koşullarını veya sistematik müşteri kayıtlarını yanında götürüp yeni şirketinde kullanması TTK md. 55/1-d kapsamında iş sırlarının hukuka aykırı kullanımı sayılabilir. Müşterileri mevcut sözleşmelerini ihlale yöneltmek de TTK md. 55/1-b kapsamında ayrı bir haksız rekabet halidir.

İspat pratikte dosyanın kaderini belirler. Ayrılık öncesi toplu veri indirme kayıtları, kişisel e-postaya yönlendirilen dosyalar, USB kopyalama logları ve müşterilere gönderilen birebir teklif içerikleri delil setinin çekirdeğidir. Ayrılık şüphesi doğduğu anda bilgi işlem kayıtlarının korunması gerekir; bu yön ticari sır koruması sürecinin devamıdır.

5. Talepler: Tespit, Men, Tazminat

TTK md. 56; haksız rekabetin tespitini, önlenmesini, sonucu olan maddi durumun ortadan kaldırılmasını ve kusur varsa maddi ve manevi tazminatı talep etme imkanı verir. Somut bir sızıntı ve devam eden kullanım varsa ihtiyati tedbir talebi süreci hızlandırır.

Stratejik not: Uygulamada en verimli yol çoğu zaman kademeli ilerlemektir. Delil tespiti, ardından ihtarname, sonuç alınamazsa dava. Sözleşmesel talep (cezai şart) ile haksız rekabet talepleri birlikte ileri sürülebilir; iki dayanağın şartları ayrı ayrı değerlendirilir¹.

İlgili içerikler için bkz. Ticari Sır Koruması, Eski Çalışan Müşteri Listesini Kullanıyor, Ne Yapabilirim?, İşten Ayrıldıktan Sonra Öğrendiğim Bilgileri Kullanabilir Miyim?, Haksız Rekabet.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu md. 444, md. 445, md. 446, md. 447, RG 04.02.2011/27836; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu md. 54, md. 55, md. 56, RG 14.02.2011/27846. ↩