İş Yerinde Biyometrik Veri Vermeyi Reddedebilir Miyim?

İş Yerinde Biyometrik Veri Vermeyi Reddedebilir Miyim?

İlgili çalışma alanı → Kişisel Verilerin Korunması: Çalışan verileri, açık rıza ve ilgili kişi hakları için çalışma alanı.

Kısa cevap: Evet. Dahası, işverenin bu veriyi mesai takibi amacıyla talep etmesi artık baştan hukuka aykırıdır. Kişisel Verileri Koruma Kurulu'nun (KVKK Kurulu) 29.04.2026 tarihli ve 2026/921 sayılı İlke Kararı, mesai takibinde parmak izi, yüz tanıma, iris veya retina verisi işlenmesini açık rıza bulunsa dahi hukuka uygun saymaz. İşveren, devam kontrolünü biyometrik olmayan bir yöntemle sağlamak zorundadır.

---

1. İlke Kararı Ne Getirdi

02.06.2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan İlke Kararı, tartışmayı rıza ekseninden çıkardı. Kurul, işçi ile işveren arasında güç dengesizliği bulunduğunu; çalışanın rıza vermemesi veya rızasını geri çekmesi halinde olumsuz sonuçla karşılaşma ihtimalinin, rızanın özgür iradeye dayanıp dayanmadığı konusunda ciddi tereddüt doğurduğunu belirtti.

Önemli: Kurul yalnızca rızanın sakatlığıyla yetinmedi. Açık rıza usulüne uygun alınmış olsa dahi, mesai takibi amacıyla biyometrik veri işlenmesinin 6698 sayılı Kanun m. 4'teki amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olma ilkesini karşılamadığını tespit etti. Bu nedenle "çalışan zaten imza attı" savunması sonuç doğurmaz.

---

2. Rızanın Özgür Olması Ne Demek

6698 sayılı Kanun m. 3, açık rızayı "belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan rıza" olarak tanımlar. İş ilişkisinde bu üç unsurun sağlanması güçtür; çünkü taraflar arasında bağımlılık vardır.

Kişisel Verileri Koruma Kurulu (KVKK Kurulu), çalışanlara imzalatılan genel içerikli metinlerin bu unsurları taşımadığını belirlemiştir. İmzalamayanın işe alınmayacağı ya da kapıdan giremeyeceği bir düzende beyanın özgür iradeye dayandığı savunulamaz.

---

3. Ret Halinde İşveren Ne Yapmalı

İlke Kararı sonrasında işverenin yükümlülüğü tek bir çalışana alternatif sunmakla sınırlı değildir; mesai takibinin bütünüyle biyometrik olmayan bir yönteme geçirilmesi gerekir. Kurul bu yöntemleri saymıştır: şifreli kart sistemleri, PIN tabanlı sistemler, geleneksel imza ve kâğıt bazlı devam çizelgeleri, RFID veya NFC kimlik kartları, denetçi gözetiminde elle giriş.

Önemli: Biyometrik veri vermeyi reddetmek tek başına disiplin cezası, ihtar veya fesih gerekçesi oluşturmaz. Aksi yöndeki uygulama, hem açık rızayı geçersiz kılar hem de iş hukuku bakımından geçersizlik tartışması doğurur. Reddeden çalışanın giriş kartının iptal edilmesi ya da devamsız sayılması, rızayı baskı altında alma sonucunu doğurduğu için kabul edilemez.

---

4. Zaten İmza Attıysanız

Verilen açık rıza her zaman geri alınabilir. Geri alma beyanı yazılı yapılmalı, işverene ulaştığı belgelenmelidir. Geri almadan sonra işleme faaliyeti durdurulmalı ve toplanan biyometrik veriler 6698 sayılı Kanun m. 7 uyarınca imha edilmelidir.

Ayrıca rızanın geçerli olup olmadığı ayrı bir sorundur. Aydınlatma ile açık rıza aynı metinde toplanmışsa, işlenecek verinin kapsamı ve sonuçları hakkında yeterli bilgilendirme yapılmamışsa ya da reddetme imkânı fiilen sunulmamışsa rıza baştan geçersizdir.

---

5. Rıza Geçerli Olsa Bile Yeterli Değil

Kurul uygulamasında belirleyici ölçüt rıza değil, ölçülülüktür. Amaca manyetik kart, RFID etiketi veya doğrulama kodu gibi daha az müdahaleci yollarla ulaşılabiliyorsa, biyometrik işleme 6698 sayılı Kanun m. 4'teki ilkelere aykırı sayılır. Kurul bunu açıkça belirtmiş; usulüne uygun rıza bulunsa dahi genel ilkelere aykırılığın sonucu değiştirmeyeceğini vurgulamıştır. Ayrıntı için iş yerinde parmak izi ile mesai takibi yasal mı sayfasına bakılabilir.

---

6. Başvuru ve Şikâyet Yolu

Önce veri sorumlusuna, yani işverene başvurulur. 6698 sayılı Kanun m. 11 kapsamında hangi verinin hangi amaç ve hukuki sebeple işlendiği sorulur; verilerin silinmesi talep edilir. Başvuru yazılı yapılmalı ve tarihi belgelenmelidir.

Yanıt verilmez veya yanıt yetersiz kalırsa Kişisel Verileri Koruma Kurumuna şikâyet edilir. Kurul, biyometrik veriyle giriş çıkış uygulamalarında sistemin durdurulmasına ve verilerin imhasına karar vermiş, veri sorumlusuna idari para cezası uygulamıştır. Karar çözümlemesi için iş yerinde yüz tanıma sistemi: KVKK Kurul kararı analizine bakılabilir¹.

---

İlgili içerikler için bkz. İş Yerinde Biyometrik Veri ile Mesai Takibi, Çalışan Kişisel Verileri Nasıl İşlenir?, KVKK Veri Sahibi Başvurusu Nasıl Yapılır? ve Kişisel Verilerin Korunması.

Dipnotlar

1. Kişisel Verileri Koruma Kurulu, "Mesai Takibi Amacıyla Biyometrik Veri İşlenmesi Hakkında İlke Kararı", 29.04.2026 tarihli ve 2026/921 sayılı Karar, RG 02.06.2026. Ayrıca 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m. 3, m. 4, m. 6, m. 7 ve m. 11, RG 07.04.2016/29677. Önceki Kurul uygulaması için bkz. Kişisel Verileri Koruma Kurulu, 04.08.2022, 2022/797; 07.07.2022, 2022/662. ↩