Tıbbi Malpraktis: Özel Hastane ve Devlet Hastanesi Farkı

İlgili çalışma alanı → Sağlık Hukuku: Tıbbi malpraktis, hekim sorumluluğu, aydınlatılmış onam ve hasta hakları için çalışma alanı.

Doktor hatası nedeniyle zarar gören hastanın izleyeceği yol, hatanın yapıldığı sağlık kuruluşunun türüne göre kökten değişir. Aynı tıbbi olay, özel hastanede adli yargıyı, devlet hastanesinde ise idari yargıyı işaret eder. Bu ayrımın doğru kurulması, açılacak davanın kime ve hangi mahkemede yöneltileceğini belirlediği için sürecin en kritik adımıdır.

Neden İkiye Ayrılır

Belirleyici ölçüt, hekimin hukuki konumudur. Devlet hastanesinde çalışan hekim kamu görevlisidir ve görevini yürütürken verdiği zarardan doğan sorumluluk idareye aittir. Özel hastanede ise ilişki sözleşmeye dayanır; sorumluluk hekim ve hastane işleteni üzerindedir. Bu nedenle biri idari yargıya, diğeri adli yargıya gider.

Özel Hastanede İzlenecek Yol

Özel hastanede hasta ile hastane arasında bir hastaneye kabul sözleşmesi kurulur; hekimle hasta arasındaki ilişki ise kural olarak 6098 sayılı Kanun md. 502 anlamında vekâlet sözleşmesidir. Hekim, tıbbi standarda uygun özen borcunu yüklenir; sonucu değil, özenli edimi taahhüt eder. Estetik ve protez diş gibi belirli bir sonucun vaat edildiği işlerde ilişki 6098 sayılı Kanun md. 470 eser sözleşmesine yaklaşır.

Hastane işleteni, yardımcı kişilerin ve çalıştırdığı hekimlerin verdiği zarardan 6098 sayılı Kanun md. 116 uyarınca sorumludur. Hasta, tazminat davasını hem hekime hem hastaneye yöneltebilir. Teşhis ve tedavi hizmeti bir tüketici işlemi sayıldığından, uyuşmazlık çoğu hâlde 6502 sayılı Kanun md. 3 kapsamında tüketici mahkemesinde görülür; tüketici işlemi dışında kalan hâllerde asliye hukuk mahkemesi görevlidir.

Önemli: Özel hastanede dava adli yargıda, doğrudan hekime ve hastaneye açılır. Görevli mahkeme çoğu tıbbi hizmet uyuşmazlığında tüketici mahkemesidir; bu nedenle dava açmadan önce ilişkinin vekâlet mi yoksa eser sözleşmesi mi olduğu ve tüketici işlemi sayılıp sayılmadığı belirlenmelidir.

Devlet Hastanesinde İzlenecek Yol

Devlet, üniversite veya diğer kamu hastanelerinde hekim kamu görevlisidir. Anayasa md. 129 ve 657 sayılı Kanun md. 13 uyarınca, kamu görevlisinin görevini yürütürken verdiği zarardan dolayı doğrudan hekime dava açılamaz; dava, hizmeti yürüten idareye karşı açılır. Bu dava adli değil idari yargıda, tam yargı davası biçiminde görülür.

Sorumluluğun ölçüsü hizmet kusurudur. Danıştay 10. Dairesi'nin 16.12.2025 tarihli, 2022/3449 E., 2025/6187 K. sayılı kararında da vurgulandığı gibi, hizmet kusuru bir kamu hizmetinin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel bozukluktur; hizmetin kötü, geç ya da hiç işlememesi hâllerinde doğar ve idarenin tazmin yükümlülüğünü doğurur. İdari yargıda dava açılmadan önce 2577 sayılı Kanun md. 13 uyarınca idareye başvurulması gerekir; başvurunun reddi ya da zımnen reddi üzerine süresi içinde tam yargı davası açılır. İdare, ödediği tazminatı kusurlu hekime rücu edebilir.

Önemli: Devlet hastanesinde doktora doğrudan açılan tazminat davası, husumet yokluğundan reddedilir. Doğru yol, idareye başvuru ve ardından idari yargıda tam yargı davasıdır. Süreler adli yargıdan farklı işlediğinden, başvuru ve dava süresinin baştan hesaplanması gerekir.

Her İki Yolda da Ortak Noktalar

Sorumluluğun doğması için tıbbi standarda aykırı, kusurlu bir davranış ve bu davranışla zarar arasında nedensellik bağı aranır. Öngörülemeyen ve kaçınılamaz olumsuz sonuç, yani komplikasyon, kural olarak sorumluluk doğurmaz; malpraktis ise özen borcuna aykırılıktır. Aydınlatılmış onamın alınıp alınmadığı, tıbbi kayıtlar, Adli Tıp Kurumu ve bilirkişi raporları her iki yolda da belirleyicidir.

Hukuki sorumluluğun yanında ceza yolu da açıktır. Taksirle yaralama veya ölüme yol açan hatalarda Cumhuriyet başsavcılığına şikâyet mümkündür; kamu görevlisi hekim yönünden soruşturmanın açılması bazı hâllerde izne bağlıdır. Ceza ve tazminat süreçleri ayrı yürür.

Uygulamada

İlk adım, hatanın yapıldığı kuruluşun kamu mu özel mi olduğunu belirlemektir. Özel hastanede tıbbi kayıtlar ve sözleşme belgeleri toplanarak adli yargıda hekim ve hastaneye karşı dava kurgulanır. Devlet hastanesinde ise önce idareye başvurulur, ret üzerine idari yargıda tam yargı davası açılır. Her iki yolda da bağımsız bir uzman görüşü veya bilirkişi değerlendirmesiyle malpraktis-komplikasyon ayrımının önceden yapılması, davanın yönünü güçlü biçimde belirler. Konunun ayrıntısı için devlet hastanesinde tıbbi zarar ve tam yargı davası ile hekimin özen yükümlülüğü ve aydınlatılmış onam yazılarına bakılabilir.

İlgili içerikler için bkz. Devlet Hastanesinde Tıbbi Zarar: İdari Sorumluluk ve Tam Yargı, Sağlık Hukuku: Temel Çerçeve ve Hasta Hakları ve Sağlık Hukuku.

Tıbbi Malpraktis: Özel Hastane ve Devlet Hastanesi Farkı